Intencją niniejszej prezentacji jest ukazanie kierunków zmian, jakie obserwujemy w kilku wymiarach charakteryzujących turystów zagranicznych: długość pobytu, główne cele przyjazdu do Polski i krytykowane aspekty pobytu.

Jeśli niekiedy brak jednoznacznych tendencji dla ogółu turystów, warto zwrócić uwagę, jak zmienia się charakterystyka podstawowych grup turystów wyróżnionych według kraju pochodzenia. Poniższe wykresy ilustrują podstawowe tendencje w następującym układzie:

• Ogółem (wszyscy turyści),
• Kraje sąsiedzkie, generujące znaczną część ruchu przyjazdowego do Polski:
  • Niemcy,
  • kraje sąsiadujące z Polską od wschodu: Rosja, Litwa, Białoruś i Ukraina (łącznie).
• Nieościenne kraje "15" Unii Europejskiej (poza Niemcami).

Źródłem wszystkich wykresów są wyniki badań Instytutu Turystyki w latach 2000-2008.

---

Długość pobytu w Polsce

W ciągu ostatnich lat stwierdzamy skracanie pobytu w Polsce. Najwyraźniej widać to na przykładzie turystów z krajów 15 Unii Europejskiej (w tym Niemców). Sąsiedzi zza wschodniej granicy wykazują znaczne wahania: w 2000 roku przedłużyli czas pobytu, następnie zaś obserwujemy powrót trendu spadkowego, który zatrzymał się w 2003. Zdecydowany wzrost nastąpił w 2004 roku, a od 2005 średnia długość pobytu ponownie spadała.

Zmiany długości pobytu w Polsce

Cele pobytu

Udział przyjazdów w celach turystycznych oscylował do 2005 roku wokół 25%, a następnie zaczął maleć. Maksimum zanotowano w 1999 roku, minimum w 2007. W odniesieniu do turystów z Niemiec tendencja malejąca, z wyjątkiem 2005 roku, jest najwyraźniejsza. Wśród przedstawicieli pozostałych krajów 15 UE udział przyjazdów w celach typowo turystycznych jest najwyższy, raczej stabilny i waha się z zakresie 30-35%. W przypadku przyjazdów zza wschodniej granicy w 2003 roku zanotowaliśmy znaczny i, jak się później okazało, jednorazowy wzrost liczby wizyt o deklarowanym celu turystycznym. Jednocześnie w tym samym roku spadł (również jednorazowo) odsetek przyjazdów motywowanych zakupami. Prawdopodobnie część respondentów z Rosji, Białorusi i Ukrainy wolało motyw zakupowy ukryć. Jeśli analizując trendy wieloletnie pominiemy wyniki z 2003 roku, rysuje się tendencja spadkowa w przyjazdach w celach turystycznych ze wschodu.

Turystyka i wypoczynek – trendy wieloletnie

Interesy lub sprawy służbowe – trendy wieloletnie

Kolejne 25% przyjazdów przypada na szeroko pojętą turystykę biznesową. Po wyraźnej tendencji malejącej w latach 1997-2000, następne lata przyniosły wzrost udziału przyjazdów biznesowych ze wschodu. W 2004 roku odsetek ten wyraźnie się zmniejszył, w 2005 powrócił do średniej wieloletniej, a następnie znowu zmalał. Potwierdza to, że sąsiedzi zza wschodniej granicy zachowują się (lub odpowiadają na pytania ankiety) niestabilnie. Pomijając ten przypadek dostrzegamy raczej klarowne trendy: turyści z nieościennych krajów 15 UE regularnie zwiększali udział przyjazdów biznesowych w latach 1997-2001, po czym nastąpił spadek (do 30% w 2007 r.). Jeśli idzie o Niemców – mamy do czynienia z dość jednorodną tendencją rosnącą.

Pod koniec lat dziewięćdziesiątych zakupy stopniowo traciły dominującą rolę wśród motywów przyjazdów do Polski. Jednakże po kilku latach wyraźnego spadku, zarówno sąsiedzi zza wschodniej granicy, jak i z zachodu zintensyfikowali przyjazdy na zakupy. W 2007 roku rozmiary turystyki zakupowej z Niemiec nieco się zmniejszyły (sądzimy, że towarzyszy temu pewien wzrost zapotrzebowania na usługi), na wschodzie zaś obserwowaliśmy prawdziwy zakupowy boom, będący uzasadnioną antycypacją kłopotów wizowych po wejściu Polski do systemu Schengen. Turyści z krajów nieościennych bardzo rzadko przyjeżdżają na zakupy i trudno mówić w ich przypadku o jakichkolwiek trendach.

Zakupy – trendy wieloletnie

Wykorzystanie usług branży turystycznej

Przyjazdy zorganizowanych z udziałem biur podróży – trendy wieloletnie

Korzystający z bazy hotelowej – trendy wieloletnie

W 2000 roku niewiele ponad 20% turystów korzystało z jakichkolwiek usług biur podróży (zakup pełnego pakietu lub pojedynczych usług bądź tylko rezerwacja) przy organizacji przyjazdu do Polski. Analizowane grupy krajów nie różniły się pod tym względem. W następnych latach obserwujemy pewne fluktuacje, przy dość wyraźnym trendzie wzrostowym (w 2006 r. odsetek korzystających z biur podróży zbliżył się do 30%, aby w kolejnym roku ponownie zmaleć). Warto zwrócić uwagę na rosnące zróżnicowanie między poszczególnymi grupami krajów.

Jeśli idzie o korzystanie z noclegów w hotelach, motelach i bazie noclegowej typu hotelowego, dostrzec można mniej wyraźne tendencje i większe fluktuacje, zwłaszcza wśród turystów z Rosji, Ukrainy i Białorusi. W 2006 roku zróżnicowanie między poszczególnymi grupami krajów zmalało, a odsetki korzystających z bazy hotelowej zgodnie wzrosły: do blisko 45% w przypadku wschodnich sąsiadów i ponad 55% wśród turystów z krajów 15 UE, w tym Niemców. Kolejny rok przyniósł spadek we wszystkich analizowanych grupach krajów.